شمس الدين احمد

30

خزائن الملوك ( فارسى )

عصب اول اعصاب العجز شمول شده در شبكهء منتسجهء عجزيه داخل مىگردد رابع اعصاب العجز و العصعص در كتب پيروان اطباى يونان مرقوم‌ست كه شش زوج و يك فرد اعصاب نخاعى عجزى و عصعصى پس از خروج از ثقبهاى زوج اول آنها با عصب زوج اخير قطنى آميخته است بر قول بعضى و پنج ازواج باقيه و يك فرد كه از فقرهء آخرين عصعص روئيده است در وركين و در عضل مقعد و در نفس قضيب و در عضل مثانه و رحم نسوان و غشاى بطن و در اجزاى انسيه داخليه عظم العانه و در عضل منشعبه از عظم العجز متفرق مىشوند اما نزد متشرحين انگلستان هر شش زوج اعصاب مذكوره همچو ديگر اعصاب نخاعى پس از خروج از ثقبها در دو دو شاخ مؤخر و مقدم منقسم مىشوند و شاخهاى مؤخر كه به نسبت شاخهاى مقدم بسيار صغير مىباشد از انها چهار شاخ بالائى به راه چهار سوراخهاى مؤخر عظم العجز و دو شاخ زيرين از تحت راس زيرين انبوبهء عجز خلف گذشته در دو دو شاخهاى برونى و درونى متوزع مىگردد و شاخهاى برونى آنها كه بوساطت فروع باريك باهم مشتمل مىباشد پس از تمزيق عضلهء وركيهء كبرى در جلد جانب خلف سرين و شاخهاى درونى آنها در عضلهاى ذات الشقائق و زير جلد پشت عجز و عصعص متفرق مىشوند و شاخهاى مقدم كه از فوق تا تحت درجه بدرجه هريك از يك‌ديگر صغيرتر مىباشند از انها چهار شاخ بالائى به راه چهار سوراخهاى مقدم عظم العجز و دو شاخ زيرين از ما بين عظم العجز و عظم العصعص قدام گذشته سه شاخ بالائى با شاخ زيرين عصب مركب و نصف حصهء بالائى شاخ چهارم شمول گرديده شبكهء منتسجهء عجزيه مترتب مىسازند و نصف حصهء زيرين شاخ چهارم و شاخهاى پنجم و ششم شاخ در شاخ گرديده در عضلات محيط المقعد و رافعة المقعد و عصعصيه و جلد نواحى آنها متفرق مىشوند و شبكهء منتسجهء عجزيه كه از باهم مشتمل شدن شاخ زيرين عصب مركب و سه و نيم شاخهاى مقدم اعصاب العجز منتسج‌ست قدام عضلهء صنوبريه و خلف غشاى ممدود الوركيه و شريان و وريد حرقفيهء غائره واقعست و از ان چهار قسم شاخ منشعب مىشود قسم اول شاخهاى خرد كه در شمار پنج يا شش مىباشد در جوف ورك در عضلات صنوبريه و غلافيهء غائره و تواميهء اعلى و اسفل و مربعيهء فخذيه متفرق مىشوند و قسم دوم شاخ عانيه كه همراه شريان عانيه از اندرون ورك صعود نموده در سه فرع منقسم مىشود و فرع اول آن در عضلهاى محيط المقعد و جلد مقعد انقسام مىيابد و فرع دوم همراه شريان عانيهء غائره صعود نموده پس از تمزيق رباط سه زاويه همراه شاخ اخير شريان غائره للعانه تا حشفهء قضيب مىافزايد و فرع سوم همراه شاخ دوم شريان غائره للعانه فراتر گذشته در دو شعبه منقسم شده در عضلات عجانيه و جلد آنها متفرق مىشود و قسم سوم شاخ خرد عجبيه كه به راه سوراخ كلان عظم العجب از تحت عضلهء صنوبريه بيرون گذشته از زير عضلهء وركيهء كبرى هابط شده تا كنارهء زيرين عضلهء مذكوره مىرسد و پس از ان از زير غشاى دراز بر پشت ران